دوشنبه 30 مهر 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

یادداشت/
ایجاد زیست‌بوم کارآفرینی صنایع‌فرهنگی؛ رونق تولید و اشتغال

رئیس بنیاد نخبگان استان لرستان در یادداشتی آورده است: باتوجه به پیشینه غنی کشور ایران، بخش فرهنگ و هنر با زایش و توسعه صنایع خلاق، می‌تواند از حوزه هزینه‌محور به عرصه ثروت‌آفرینی (ثروت اقتصادی، ثروت اجتماعی، اشتغال‌زایی بالا و... ) وارد و به عنوان یکی از ارکان  اقتصادی کشور عمل کند.

*حمزه امیری

کشور ایران از لحاظ جغرافیا و زیست‌بوم، بدون در نظر گرفتن پتانسیل‌های فراوانی که در دل خود دارد، با مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند به‌تنهایی در حوزه صنایع فرهنگی در ایجاد اشتغال نقش پر رنگی ایفا کند اما متأسفانه تاکنون به مفهوم صنایع فرهنگی به‌خوبی پرداخته نشده است.

کارآفرینی در بخش فرهنگ، به‌دلیل توان بالای صنایع فرهنگی برای توسعه و ایجاد اشتغال، نیازمند توجه و حمایت‌های بیشتری است خاصه در عصر حاضر که از کارآفرینی به‌عنوان نیروی محرکه رشد و توسعه اقتصادی و مهمترین عامل ایجاد اشتغال یاد می‌شود. بدین لحاظ، اکثر دولت‌ها، کارآفرینی را به‌عنوان یک استراتژی توسعۀ ملی پذیرفته و اقدامات بسیاری برای توسعۀ آن انجام داده‌اند. بر همین ضرورت نیز معاونت علمی‌وفناوری ریاست‌جمهوری و بنیاد ملی نخبگان نیز حمایت از کارآفرینی را محور سیاست‌های خود قرار داده‌اند.

یکی از بخش‌های مهم اقتصادی و فرهنگی در ایران، حوزه صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی است که ابزاری قابل‌توجه برای صادرات کالا، اشتغال‌زایی، جذب توریسم و بالا بردن سطح تولید ملی به شمار می‌رود. کشور ایران از اقوام، آداب و رسوم مختلف تشکیل شده که هر کدام از این اقوام باتوجه به تاریخ و فرهنگ خود، در صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی حرف‌‎های بسیاری برای گفتن دارند و کافی‌است با نگاهی جامع و برنامه‌ریزی منسجم برای تولید و معرفی این محصولات اقدامات لازم انجام شود.

خوشبختانه در حال حاضر شاهد توسعه و بروز زنجیره رویدادهای کارآفرینی، ایجاد شتاب‌دهنده ها، پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد از نقطه شروع تا توسعه آن در کشور هستیم و این اقدامات باعث ایجاد فضای نوآوری و خلاقیت در بین اقشار تحصیلکرده و دانشگاهی شده است. پیش از این، رسوخ فرهنگ اقتصاد نفتی در بطن جامعه باعث شده که جامعه دانشگاهی و مردم نیز کمتر به نقش‌آفرینی در حوزه اقتصاد بویژه اقتصاد دانش‌بنیان و اقتصاد وابسته به صنایع فرهنگی بپردازند.

اقتصاد ایران به منظور کاهش وابستگی به صادرات نفتی در راستای سند چشم انداز 1404 نیازمند سرمایه‌گذاری، توسعه، گسترش و تولیدات در حوزه‌های جدید است. باتوجه به پیشینه غنی کشور ایران، بخش فرهنگ و هنر با زایش و توسعه صنایع خلاق، می‌تواند از حوزه هزینه‌محور به عرصه ثروت‌آفرینی (ثروت اقتصادی، ثروت اجتماعی، اشتغال‌زایی بالا و... ) وارد و به عنوان یکی از ارکان  اقتصادی کشور عمل کند.

صنایع فرهنگی در بعضی از کشورهای منطقه از جمله ترکیه، مالزی و مصر کمک قابل‌توجهی به اقتصاد خود کرده‌اند. با مروری بر رتبه‌بندی کشورها در حوزه صنایع فرهنگی ملاحظه می‌شود که کشورهای توسعه‌یافته در این حوزه نیز حائز رتبه‌های‌برتر هستند که بیانگر اهمیت این صنعت در توسعه این کشورهاست؛ اما بسیاری از کشورهای در حال توسعه با اینکه پتانسیل بالایی در صنایع فرهنگی دارند عمدتاً بازیگران حاشیه‌ای این عرصه‌اند.

در کشور ما به کالاهای فرهنگی به مثابه یک صنعت نگریسته نمی‌شود و بخش فرهنگ به‌عنوان یک بخش مولد اقتصادی و نهاد تولید ثروت تلقی نمی‌شود و صرفاً به منزلۀ مرکز هزینه به آن نگریسته می‌شود. همچنین اغلب مدیران مؤسسات فرهنگی، اطلاعات کمی در خصوص قابلیت‌های تجاری و اقتصادی صنایع‌فرهنگی دارند و به این دلیل که کار خود را اقتصادی و یا دارای بازده اقتصادی نمی‌بینند، غالباً خواهان حمایت‌های دولتی هستند.

چالش اقتصادی دیگر، گسترش کمّی و کیفی صنایع فرهنگی در سطح جهان است. در واقع محصولات فرهنگی کشور برای بقاء و توسعه بایستی وارد رقابت شدید جهانی شوند. کشورهای پیشرو در عرصه صنایع فرهنگی، جایگاه خود را در بازار جهانی یافته‌اند و برای ورود و یافتن جایگاه خود در این عرصه بایستی با شتاب بیشتری حرکت کرد.

با جهانی‌شدن اقتصاد و ظهور شبکه‌های اینترنتی، عرضه، تبادل و دسترسی به محصولات فرهنگی در سراسر جهان آسان و سریع شده است و محدودیت‌های زمانی و مکانی دسترسی به بازار صنایع فرهنگی بسیار کم است. بدین‌ترتیب رقابت برای تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان محصولات و خدمات فرهنگی کشور دشوار است.

میزان سرمایه‌گذاری لازم برای ایجاد یک شغل مستقیم در سایر صنایع بسیار زیاد است، در حالیکه در صنایع فرهنگی میزان سرمایه‌گذاری مورد نیاز بسیارکمتر است. همچنین اشتغال‌زایی در صنایع فرهنگی بسیار متنوع و زنجیره صنایع فرهنگی دامنه گسترده‌ای از خدمات را در بر می‌گیرد که باعث اشتغال‌زایی در زمینه‌های مختلف این زنجیره می‌شود.

عدم‌وجود نگاه راهبردی به فقدان قوانین و مقررات منسجم در زمینه برنامه‌ریزی و حمایت از توسعه این صنایع در کشور و همچنین ضعف زیرساخت‌های مالکیت فکری و آسان بودن کپی‌برداری از طرح‌ها و الگوها که سنگ‌بنای صنایع فرهنگی و خلاق به شمار می رود، فضای کسب و کار در این زمینه را تضعیف کرده است.

*رئیس بنیاد نخبگان استان لرستان

تاریخ انتشار : 1396/02/03
کد : 73865
تعداد بازدید: 1191

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601