شنبه 28 مهر 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

گرهگشايي اقتصاد دانش‌بنيان در فاز پساتحريم

آنچه در لايه‌هاي زيرين رفع تحريم نهفته شده، فرصت منحصر به فرد براي توسعه دانش و پشتوانه فناوري فعاليت‌هاي مختلف اقتصادي است که بايد با بالاترين سطح مطلوبيت مورد بهره‌برداري قرار گيرد. از اين دريچه، نقش شرکت‌هاي دانش‌بنيان براي مبادلات دانش با کشورهاي صاحب فناوري به وضوح نمايان مي‌شود.

آنچه در لايه‌هاي زيرين رفع تحريم نهفته شده، فرصت منحصر به فرد براي توسعه دانش و پشتوانه فناوري فعاليت‌هاي مختلف اقتصادي است که بايد با بالاترين سطح مطلوبيت مورد بهره‌برداري قرار گيرد. از اين دريچه، نقش شرکت‌هاي دانش‌بنيان براي مبادلات دانش با کشورهاي صاحب فناوري به وضوح نمايان مي‌شود.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: اقتصاد ايران کمربندهاي خود را محکم بسته است تا با رفع تحريم‌ها وارد فاز جديدي شود. رهايي از اقتصاد ايزوله در حالي با رفع تحريم‌ها محقق خواهد شد که گسترش مناسبات تجاري - صنعتي و ارتقاي سطح شاخص‌هاي کلان اقتصادي در ارتباط دوسويه با هم قرار داشته باشند. از يک سو، با وجود ضعف در فضاي زيرساختي اقتصاد ايران نمي‌توان به افزايش روابط تجاري در سطح بين‌الملل خيلي هم اميدوار بود و از سوي ديگر، گسترش مبادلات تجاري اقتصاد ايران را بي‌نصيب نخواهد گذاشت. در اين شرايط، دروازه‌هاي بين‌المللي به روي اقتصاد ايران -پس از سال‌ها انزوا- گشوده مي‌شود و قطعا زمينه‌هاي کار زيادي در اين حوزه وجود خواهد داشت. بنابراين اگر بخواهيم هوشمندانه از شرايط پيش رو بهره ببريم، تنها به افزايش مبادلات تجاري و يا حتي بهبود وضعيت درآمدهاي ارزي از طريق افزايش صادرات کالاهاي غيرنفتي بسنده نخواهيم کرد.

آنچه در لايه‌هاي زيرين رفع تحريم نهفته شده، فرصت منحصر به فرد براي توسعه دانش و پشتوانه فناوري فعاليت‌هاي مختلف اقتصادي است که بايد با بالاترين سطح مطلوبيت مورد بهره‌برداري قرار گيرد. از اين دريچه، نقش شرکت‌هاي دانش‌بنيان براي مبادلات دانش با کشورهاي صاحب فناوري به وضوح نمايان مي‌شود. در فضاي پيش ‌رو، اگر مديريت دانش با محوريت اقتصاد و توسعه مد نظر قرار گيرد، شايد اقتصاد ايران در برابر بيماري‌هاي مختلفي که طي يک دهه‌هاي اخير شاهد آن بوده است، مقاوم‌تر شود. در همين رابطه و به منظور بررسي نقش مديريت دانش در اقتصاد کشور گفت‌وگويي با دکتر سيد حسن علم‌الهدي رئيس پارک علم و فناوري علم‌الهدي ترتيب داديم که مشروح آن را در ادامه مي‌خوانيد.

 نقش مديريت دانش در اقتصاد ايران را در پساتحريم چطور ارزيابي مي‌کنيد؟

چه تحريم باشد و چه نباشد، اختلال‌هاي اقتصاد ايران ناشي از فقدان پشتوانه علمي است. اقتصاد رانتي و مبتني بر فرصت‌طلبي طبيعتا چنين خروجي‌هايي را در پي خواهد داشت. چنين اقتصادي عقبه علمي ندارد و نيازمند سالم‌سازي است. در حال حاضر بيش از هر کشوري احتياج به اين داريم که مدل‌هاي مختلف اقتصادي را بررسي و تحليل کنيم و بر اين اساس اقتصادي مبتني بر پايه‌هاي علمي بنا کنيم. چنين اقتصادي بايد بر مبناي پارامترهاي علمي بومي‌شده بنا شود تا بتواند به درد ما بخورد. به عبارتي، بايد مشکلات جامعه ما از منظرهاي مختلف ديده شود. بهينه‌سازي اقتصاد از طريق ارتقاي بهره‌وري و بهبود کسب و کار از جمله مواردي است که بايد در اين دوره از اقتصاد کشور مورد توجه ويژه قرار گيرد.

اگر به دنبال توسعه پايدار و حرکت يکپارچه اقتصاد هستيم، ناگزير بايد پشتوانه‌هاي علمي را افزايش دهيم. منظورم از پشتوانه علمي، جنبه کاربردي آن است نه اين‌که فقط چند مقاله غيرکاربردي منتشر کنيم و بگوييم پشتوانه علمي را ارتقا داده‌ايم. دانشي را که به محصول تجاري تبديل و در نهايت به بازار مصرف عرضه مي‌شود، مي‌توان کاربردي دانست. چنين دانشي قابليت رقابت جهاني دارد و در نهايت رفاه و عدالت اجتماعي را افزايش مي‌دهد. طبيعتا براي حرکت به سمت چنين فضايي نقش مديريت دانش و افزايش سطح فعاليت‌هاي کاربردي در شرکت‌هاي دانش‌بنيان خودنمايي مي‌کند.

 بنابراين شما اعتقاد داريد فارغ از مقوله رفع تحريم‌ها، اقتصاد دانش‌بنيان مي‌تواند کشور را از وضعيتي که امروز دچار آن شده است، رهايي دهد. اين رويکرد در خصوص اقتصاد دانش‌بنيان از کجا نشات مي‌گيرد و چه خصيصه‌هايي دارد؟

از دهه 90 به بعد، مقوله مديريت دانش و تاثير آن در زندگي مردم در محوريت قرار گرفت. بنابراين دانش با محوريت اقتصاد و توسعه به ايفاگري نقش‌هاي مهم در زندگي پرداخت. بر خلاف آن‌که در گذشته مي‌گفتند مديريت اطلاعات نقش جدي‌تري را ايفا مي‌کند، پس از مدتي نگاه‌ها به اين سمت تغيير کرد که مديريت دانش مي‌تواند سطح اقتصادي و توسعه را تغيير دهد و از اين طريق در زندگي اثرگذار باشد. با وجود چنين رويکردي، هر حرکتي در مقوله توسعه دو بال دارد: يکي اقتصاد و ديگري دانش. چنين ديدگاهي در خصوص توسعه به خوبي با رويکرد اقتصاد مقاومتي هم سازگار است.

بنابراين، با توجه به تاکيدي که بر اقتصاد مقاومتي وجود دارد، مي‌توانيم نقش اين دو بال را در توسعه کشور ببينيم. بر اين اساس براي تمام حرکت‌ها، برنامه‌ريزي‌ها، محصولات، فناوري‌ها و حتي سبک زندگي بايد پشتوانه علمي وجود داشته باشد. اگر پشتوانه علمي نداشته باشيم، معلوم نيست به نتيجه مطلوب براي رقابت در بازار توسعه برسيم يا نه. امروز آن‌قدر نوآوري و خلاقيت در سراسر دنيا وجود دارد و رقابت به حدي تنگاتنگ شده است که اگر فعاليت‌هايمان پشتوانه علمي نداشته باشد، قطعا موفق نمي‌شويم. در کنار اين پشتوانه علمي بايد اقتصاد يادگيري هم مورد توجه قرار گيرد. هميشه فرصت‌هاي اقتصادي پنهان بيشتر از فرصت‌هاي آشکار است. بنابراين کسي که در عرصه‌هاي مختلف فعاليت مي‌کند بايد فرصت‌هاي اقتصادي را بشناسد که اين امر از طريق اقتصاد يادگيري يا يادگيرانه به دست مي‌آيد. اقتصاد دانش‌بنيان مقوله يادگيري و امور مربوط به فعاليت‌هاي مديريتي در اقتصاد و برنامه-ريزي در دو قالب نرم‌افزاري و سخت‌افزاري را تحت پوشش قرار مي‌دهد. بدين ترتيب است که مي‌توان اقتصادي مبتني بر پشتوانه‌هاي علمي را بنا کرد.

 در دوران پساتحريم چه ابزارهايي در ارتباط با اقتصاد دانش‌بنيان مي‌توان تعريف کرد؟

دو ابزار عمده در اين رابطه صادرات فناوري و مبادلات فناوري است. پارک‌هاي علم و فناوري در اين رابطه سهم قابل توجهي دارند و مي‌توانند ارتقاي صادرات و مبادلات فناوري را رقم بزنند.

 گويا پارک علم و فناوري خراسان هم سال گذشته در اين رابطه اقداماتي انجام داده است.

بله. سال گذشته مذاکراتي با قزاقستان انجام شد. اين کشور فرصت‌هاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي خوبي براي ما دارد. به همين دليل سال گذشته مرکز مبادلات فناوري ايران - قزاقستان در آلماتي تاسيس شد که تعدادي از شرکت‌هاي ايراني و قزاق در اين مرکز حضور دارند. محور اصلي مذاکرات در حوزه‌هاي نفت، گاز، آب و معادن است. قزاقستان معادن قابل توجهي دارد و جزو کشورهاي رده اول از نظر ظرفيت‌هاي معدني است. بنابراين پيش‌بيني مي-شود در حوزه معادن بتوانيم همکاري‌هاي خوبي تعريف کنيم.

 اين مذاکرات با قزاقستان تا به حال جنبه عملياتي هم پيدا کرده است؟

توافقاتي در اين رابطه انجام شده است. قرار است طي يک تا دو ماه آينده شرکت‌هاي قزاق هم به ايران بيايند. بدين ترتيب بخشي از توافق‌ها را به زودي عملياتي خواهيم کرد.

منبع: ماهنامه دانش بنیان

تاریخ انتشار : 1394/11/17
کد : 72642
تعداد بازدید: 39

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601