پنج شنبه 6 اردیبهشت 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

چالش‌هاي فراروي اقتصاد و شرکت‌هاي دانش‌بنيان در ايران

معضلات و چالش‌هاي مختلفي بر سر راه شرکت‌هاي دانش‌بنيان در راستاي رساندن ايده اوليه به بازار وجود دارد که با توجه به شرايط داخل کشور بايد در جهت رفع آن‌ها گام برداشت.

معضلات و چالش‌هاي مختلفي بر سر راه شرکت‌هاي دانش‌بنيان در راستاي رساندن ايده اوليه به بازار وجود دارد که با توجه به شرايط داخل کشور بايد در جهت رفع آن‌ها گام برداشت.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: امروزه اقتصاد پررونق و پررقابت جهان بر پايه علوم و فناوري شکل گرفته است. با توجه به سودهاي کلان و ارزش افزوده بالاي حاصل از محصولات دانش‌بنيان که نصيب چنين شرکت‌هايي مي‌شود، در کشورمان نيز مدتي است مفاهيم اقتصاد دانش‌بنيان و شرکت‌هاي دانش‌بنيان موضوع بحث بخش‌هاي دولتي و خصوصي است.

آخرين آمار ارائه شده توسط امور شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنيان معاونت علمي و فناوري رياست‌جمهوري حاکي از ثبت‌نام حدود 10 هزار شرکت براي اخذ تائيديه دانش‌بنيان است. از ميان آن‌ها 4300 شرکت وارد فرايند ارزيابي شدند و از اين تعداد نيز 1870 شرکت تاييديه دريافت کرده‌اند. قابل ذکر است که مبلغ معافيت مالياتي شرکت‌‌هاي دانش‌بنيان در سال 1392 معادل 6 ميليارد تومان بود و در سال 1393 به ميزان 50 ميليارد تومان افزايش يافت. اين آمار حکايت از رشد و توسعه مفهوم اقتصاد و شرکت‌هاي دانش‌بنيان دارد.

ممکن است برخي تحليل‌گران، اندازه گردش مالي شرکت‌هاي دانش‌بنيان را که در حال حاضر در حد و اندازه شرکت‌هاي بزرگ داخلي يا بين‌المللي نيستند، يک نقطه‌ضعف براي اثربخشي شرکت‌هاي فوق تلقي کنند. اين نگاهي عجولانه است که بايد تصحيح شود. دانش و فناوري موجود در شرکت‌هاي دانش‌بنيان شامل چگونگي و چرايي (Know-how and Know-why) است. اين خصيصه شرکت‌هاي دانش‌بنيان سبب افزايش سرعت توسعه فناوري، ارتقاي کيفيت محصولات، افزايش رقابت‌پذيري شرکت‌هاي داخلي با رقباي خارجي، سهولت انتقال فناوري از خارج به داخل کشور و امکان انتقال فناوري از داخل به خارج کشور مي‌شود. اين مزيت‌ها از مشخصه‌هاي شرکت‌‌هاي دانش‌بنيان محسوب مي‌شود که نظير آن‌ها را در شرکت‌هاي سنتي به ندرت مي‌توان يافت.

با وجود تمام نقاط قوت مفهوم اقتصاد و شرکت‌هاي دانش‌بنيان -که البته زادگاه آن، غرب است- قطعا يک کپي‌برداري ساده از ايده شرکت‌هاي تخصصي و فوق‌تخصصي دانش‌بنيان بين‌المللي و پياده‌سازي آن در ايران، بدون در نظر گرفتن فضاي حاکم بر صنعت، دانشگاه و اقتصاد کشورمان و همچنين جايگاه سياسي ايران در جهان، راهکار صحيحي براي بهره‌ بردن از مزاياي شرکت‌‌ها و اقتصاد دانش‌بنيان نخواهد بود چرا که در ايران چالش‌هاي فراروي اين مفهوم بومي است لذا به راهکارهاي بومي با نگاهي جهاني براي رفع آن‌ها نياز داريم.

معضلات و چالش‌هاي مختلفي بر سر راه شرکت‌هاي دانش‌بنيان در راستاي رساندن ايده اوليه به بازار وجود دارد که با توجه به شرايط داخل کشور بايد در جهت رفع آن‌ها گام برداشت. برخي از معضلات و چالش‌هاي مختلف فراروي شرکت‌هاي دانش‌بنيان عبارتند از:

 آشنايي نداشتن بعضي از صنايع با فناوري‌هاي به‌روز جهان (که سبب پس زدن ايده‌هاي دانش‌بنيان مي‌شود).

 نبود استاندارد‌هاي ملي (که سبب پذيرفته نشدن محصول با فناوري جديد در عرصه صنعت مي‌شود).

 کمبود سرمايه در شرکت‌هاي جوان و نوپاي دانش‌بنيان (که سبب توقف و ورشکستگي شرکت‌هاي دانش‌بنيان مي‌شود).

 نبود سرمايه‌گذاري خطرپذير در کشور (که سبب هدر رفتن ايده‌هاي نو و نوآوري‌‌هاي شرکت‌هاي دانش‌بنيان مي‌شود).

 بيرو‌ني تلقي کردن شرکت‌هاي دانش‌بنيان از دايره شرکت‌هاي کارفرما که عمدتا دولتي هستند.

 ايجاد نشدن کشش بازار براي شرکت‌هاي دانش‌بنيان از طريق کارفرمايان دولتي.

 مشکلات مالياتي، بيمه‌اي و حقوق گمرکي شرکت‌هاي نوپاي دانش‌بنيان.

 کنترل نشدن واردات کالاهاي دانش‌بنيان خارجي به داخل کشور (که سبب مشکلات رقابت‌پذيري کالاهاي دانش‌بنيان داخلي با محصولات خارجي مي‌شود).

 مشکلات صادرات کالا و خدمات دانش‌بنيان به خارج از کشور (که سبب محدود شدن شرکت‌هاي دانش‌بنيان داخلي به بازار داخلي با اندازه کوچک مي‌شود).

 لحاظ نکردن پيوست فناوري در اسناد لازم براي تصويب پروژه‌هاي بزرگ دولتي با در نظر گرفتن نقش شرکت‌هاي دانش‌بنيان.

شرايط فعلي حاکم بر موضوع اقتصاد دانش‌بنيان و شرکت‌هاي دانش‌بنيان بيانگر اين است که با وجود توان بالا در کشور و تلاش‌هاي فراوان دولت، به خصوص معاونت علمي و فناوري رياست‌جمهوري، نبود راهکارهاي صحيح در مقابله با چالش‌هاي مذکور، رشد اقتصاد و شرکت‌هاي دانش‌بنيان را با کندي روبه‌رو کرده است. لذا اگر اين روال عوض نشود، تاثير اقتصاد و شرکت‌هاي دانش‌بنيان بر توليد ناخالص ملي و شکوفايي اقتصاد کشور جدي نخواهد بود. برطرف کردن اين موانع، عزم ملي و حرکت يکپارچه و سازمان‌يافته مراکز دولتي و بخش‌هاي خصوصي را در کشور براي رسيدن به يک استراتژي کلان بومي بر مبناي اقتصاد مقاومتي دانش‌بنيان طلب مي‌کند.

 

منبع: «ماهنامه دانش بنیان»

محمود مهرداد شکريه؛ استاد دانشکده مهندسي مکانيک دانشگاه علم و صنعت ايرا ن

تاریخ انتشار : 1394/10/15
کد : 72381
تعداد بازدید: 10

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601