پنج شنبه 28 تیر 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

مهار آتشي که همه را مي‌سوزاند

حسادت در محيط کار از آن دست مشکلاتي است که نه فقط روي بازدهي شما در انجام وظايف شغلي‌تان اثر مي‌گذارد، بلکه سلامت روانتان را هم به خطر مي‌اندازد و شما را درگير موقعيت زهرآلودي مي‌کند که اگر نشود جلويش را گرفت، هم شما ضربه مي‌خورديد و هم طرفي که به او حسادت مي‌کنيد.

حسادت در محيط کار از آن دست مشکلاتي است که نه فقط روي بازدهي شما در انجام وظايف شغلي‌تان اثر مي‌گذارد، بلکه سلامت روانتان را هم به خطر مي‌اندازد و شما را درگير موقعيت زهرآلودي مي‌کند که اگر نشود جلويش را گرفت، هم شما ضربه مي‌خورديد و هم طرفي که به او حسادت مي‌کنيد.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: احساس حسادت از کجا مي‌آيد و چطور مي‌شود جلويش را گرفت؟ اصلا وقتي به همکارمان حسادت مي‌کنيم، در کدام تله زندگي دست‌وپا مي‌زنيم؟ جيمز يانگ با تئوري طرح‌واره درماني به اين سوال‌ها پاسخ مي‌دهد.

سروکله طرح‌واره‌ها از کجا پیدا می‌شود؟

اجازه دهيد کارمان را با تعريف مفهوم طرح‌واره شروع کنيم. به صورت کلي طرح‌واره را نگاه بنيادين انسان به زندگي در نظر مي‏گيريم. اما خب اين تعريف قدري سخت به نظر مي‏رسد. بنابراين کمي آن را ساده‏تر مي‏کنيم. با توجه به اتفاقاتي که در کودکي براي انسان مي‏افتد، او شروع به ايجاد چهارچوب‏هاي ذهني کوچکي در قبال مسائل خاص براي خود مي‏کند و اين چهارچوب‏ها تبديل به بينش او نسبت به زندگي و حوادث آن مي‏ شود. بنابراين طرح‌واره‏ها سبب مي ‏شوند که ما در طول زندگي با توجه به محرک‏هاي بيروني و اتفاقاتي که در اطرافمان مي ‏افتد، واکنش‏هاي مشابه نشان دهيم. اما طرح‌واره ‏ها انواع مختلفي دارند که مي ‏توانند مثبت يا منفي و سازگار يا ناسازگار باشند.

جنگ یا فرار؟

يک قاعده کلي در مورد طرح‌واره ‏ها را نبايد فراموش کنيم که هر انساني با توجه به ويژگي‏ هاي شخصيتي که دارد، به سه سبک مختلف با طرح‌واره خود همراه مي‏ شود. اولين مدل برخورد را «تسليم» مي‏گوييم که فرد در آن اتفاقات بدي را که در زندگي برايش مي‏افتد، حق خود مي‏داند و به‌اصطلاح خود را بدشانسي تلقي مي‏کند که همه کاسه کوزه‏ها بايد سر او بشکند. اما در قدم دوم کساني قرار دارند که از سبک «اجتنابي» استفاده مي‏کنند. بدين معنا که سعي مي‏کنند طرح‌واره خود را فعال کنند و هيچ‌وقت خود را درگير شرايطي که ممکن است در آن برايشان ريسک وجود داشته باشد (مثلا روابط عاطفي)، نمي‏کنند. و درنهايت کساني که از روش «جبران افراطي» استفاده مي‏کنند و به جنگ طرح‌واره خود مي‏روند و به صورت کاملا متضاد با آن عمل مي‏کنند. اين افراد حتي امکان دارد که درست برخلاف سبک و تربيت دوران کودکي خود زندگي کنند.

حسادت و رابطه ناامن با والدین

براي شروع سراغ کسي مي‏رويم که از حسادت رنج مي‏برد. حسادت يک هيجان است که مي‏تواند بسيار فراگير باشد، يا در مورد موضوعي خاص مثلا در محيط کار يا در خانه خودش را نشان دهد. به‌ صورت کلي کساني که از حسادت رنج مي‏برند، در کودکي از رابطه عاطفي سالم و امني با والدينشان برخوردار نبوده‏اند و نبود اين رابطه به سطح عزت ‏نفس و خودانگاره آن‌ها آسيب زيادي زده است و چون از درون خود را ضعيف در نظر مي‏گيرند، به ديگران حسادت مي‏کنند. در مورد چگونگي شکل‏گيري احساس حسادت مي‏توانيم چند طرح‌واره را به‌عنوان ريشه آن در نظر بگيريم. اول از طرح‌واره شکست شروع مي‏ کنيم که زماني در انسان شکل مي ‏گيرد که والدين موفقيت‏هاي فرزند خود را ناديده مي ‏گيرند و مدام او را با ديگران يا معيار سرسختانه مقايسه مي‏کنند.

 اين طرح‌واره هميشه مانند صدايي در ذهن او بازنوازي مي‏شود که «تو هميشه در زندگي شکست مي‏خوري» و بعد از تجربه چند شکست ديگر طرح‌واره کنترل تمام زندگي فرد را در دست مي‏گيرد. اما کسي که سبک برخورد او با طرح‌واره شکست «تسليم» است، ممکن است احساس حسادت بسياري را نسبت به موفقيت ديگران در محيط کار تجربه کند، چون اين باور در او نهادينه شده که شانسي براي موفقيت ندارد.

چطور حسادت نکنیم؟

بهترين راه‌کار براي خلاصي از اين طرح‌واره يادآوري خاطرات کودکي است و اين‌که آيا واقعا زماني که فرد سرزنش مي‏شده، يا والدين او را با ديگران مقايسه مي‌کردند، حق او بوده يا نه. و در بزرگ‌سالي بايد روي دستاوردها و توانايي‏هاي خود متمرکز شود تا راحت‏تر بتواند باورهاي منفي خود را دور بريزد. يکي ديگر از راه‌کارهاي بسيار ساده براي شکستن اين طرح‌واره، برنامه‏ ريزي هوشمندانه است، چون با کسب موفقيت و دستاورد به کمک برنامه‏ ريزي، آرام ‏آرام طرح‌واره رنگ‌وبوي خود را از دست مي‏ دهد.

وقتی محرومیت عاطفی جدی می‌شود

اما طرح‌واره ديگري که مي ‏تواند در اين گيرودار حضور داشته باشد و افراد معمولا به‌راحتي نمي‏ توانند از شر آن خلاص شوند، طرح‌واره محروميت هيجاني است. اين طرح‌واره يکي از بدترين طرح‌واره ‏هاي ناسازگار است که مانند بقيه تله‌هاي زندگي در کودکي شکل مي‏ گيرد و ريشه آن عدم توجه سالم والدين به کودک و نيازهاي اوست. فردي که از اين طرح‌واره رنج مي‏ برد، به دليل اين‌که توجه سالم در کودکي دريافت نکرده‏ است، به ديگران حسادت مي ‏کند و اين احساس حسادت مي‏ تواند تمام زندگي او را تحت‌تاثير قرار دهد.

دريافت توجه سالم در بزرگ‌سالي و زدودن الگوهاي مخرب و فراموش کردن خاطرات دردناک کودکي مي ‏تواند بهترين راه‏حل براي اين موضوع باشد. سومين طرح‌واره‏اي را که به‌عنوان ريشه حسادت مي‏ توانيم در نظر بگيريم، طرح‌واره نقص و شرم است که سرزنش و تحقير شديد کودک توسط والدين ريشه اصلي شکل‏گيري اين طرح‌واره است. کساني که از اين طرح‌واره رنج مي‏برند، بايد عزت‏نفس دروني خود را تقويت کنند تا سطح اعتمادبه‌نفسشان افزايش پيدا کند و به کمک آن بتوانند احساسات مثبتي را تجربه کنند.

رقابت‌جویی و تله استحقاق

در طرف مقابل حس رقابت‏جويي يا برتري‌خواهي مي‏ تواند از طرح‌واره‏اي به نام استحقاق سرچشمه گرفته شود، به صورتي که  فرد خودش را به‌عنوان بهترين در نظر مي‏گيرد و خود را در شرايط بسيار سخت کاري قرار مي‏دهد تا با کار طاقت‏فرسا خود را به بهترين و شماره يک تبديل کند تا مرکز توجه ديگران باشد. فردي که درگير طرح‌واره استحقاق است، بايد از رفتارهاي سرسختانه خود در محيط کار دست بردارد و به جاي ايده‌آل‏گرايي، به سراغ واقعيت‏ هاي زندگي خود برود و محدوديت‏ ها را بپذيرد.

منبع: «ماهنامه سرآمد»

تاریخ انتشار : 1394/09/15
کد : 72361
تعداد بازدید: 17

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601