جمعه 4 خرداد 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

کتاب؛ نوشیدنیِ روح

تاريخ تمدن و علم و تفکر بدون کتاب‌ها هرگز محقق نمي‌شد. کافي است برداريم و زندگي نخبگان علمي تاريخ خودمان را مرور کنيم. آن‌وقت خواهيم ديد که انس آن‌ها با کتاب چه تاثيري در پيشرفت علمي آن‌ها داشته است.

تاريخ تمدن و علم و تفکر بدون کتاب‌ها هرگز محقق نمي‌شد. کافي است برداريم و زندگي نخبگان علمي تاريخ خودمان را مرور کنيم. آن‌وقت خواهيم ديد که انس آن‌ها با کتاب چه تاثيري در پيشرفت علمي آن‌ها داشته است.

پایگاه اطلاع‎رسانی بنیاد ملی نخبگان: از کتاب رهايي نداريم. اين نام کتابي است که در آن اومبرتو اكو و ژان كلود كرير، با يکديگر درباره کتاب حرف زده‌اند. موضوع اصلي رواج پديده‌اي به نام «اي‌بوک»هاست. آن‌ها اعتقاد دارند اي‌بوک‌ها نمي‌توانند جايگزين کتاب‌هاي کلاسيک شوند، چراکه نياز انسان به کتاب، يک نياز کهن است و وقتي باد پديده‌هاي تکنولوژيک بخوابد، دوباره دوران حاکميت کتاب‌ها فرار خواهد رسيد.

مثل روز روشن است که کتاب و علم پيوندي تفکيک‌ناپذير از هم دارند. از اين جهت ما نه‌تنها از کتاب رهايي نداريم، بلکه در نبود آن امکان ادامه حياتمان مختل مي‌شود. در جامعه ما به غلط تصور مي‌شود که کتاب چيزي از سنخ فست‌فود و شهربازي و تعطيلات آخر هفته، در زمره امور تفنني قرار دارد، در صورتي که نياز به کتاب جزو نيازهاي اصلي زندگي است. کتاب علاوه بر اين‌که چراغ دانايي را روشن مي‌کند، واجد يک ويژگي مهم ديگر نيز هست؛ تاريخ تمدن و علم و تفکر بدون کتاب‌ها هرگز محقق نمي‌شد. کافي است برداريم و زندگي نخبگان علمي تاريخ خودمان را مرور کنيم. آن‌وقت خواهيم ديد که انس آن‌ها با کتاب چه تاثيري در پيشرفت علمي آن‌ها داشته است. از اين ميان قصه ابوريحان مشهور است، اما حقيقت اين است که در اين مسير ابوريحان تنها نبوده است. هر کسي را که نگاه کني، مي‌بيني با کتاب انس و الفت خاصي داشته است.

از بورخس، نويسنده مشهور نقل کرده‌اند که بهشت مي‌تواند يک کتاب‌خانه بي‌انتها باشد. بورخس قضيه را شاعرانه ديده است، اما اگر عمق حرفش را دريابيم، خواهيم ديد که تلويحا مي‌گويد براي ساختن بهشت، براي رسيدن به زندگي بهتر، براي رد شدن از جهنم جهل و جور، چاره‌اي نداريم غير از اين‌که کتاب بخوانيم. متاسفانه آماري ندارم تا ببينم آيا نخبگان علمي کشور -به‌خصوص آن‌ها که در رشته‌هاي فني تحصيل و تحقيق مي‌کنند- چقدر به کتاب وابسته‌اند. اما حدس مي‌زنم اين آمار نبايد چندان اميدوارکننده باشد. تيراژ کتاب‌هاي چاپ‌شده را حتي اگر در نسبت با تعداد دانشجوهاي کشور در نظر بگيريم، به عدد نوميدکننده‌اي مي‌رسيم که بهتر است از فرط خجالت تکرارش نکنيم.

حقيقت اين است که علم يک پديده انتزاعي نيست؛ نمي‌توان جامعه‌اي را در نظر گرفت که به کتاب بي‌توجهي مي‌کند، اما در عين حال رشد علمي هم دارد. توجه به علم و تفکر و دانش هوايي است که يک جامعه با آن تنفس مي‌کند. در نبود اين هوا نه علم پيشرفت مي‌کند، نه قدم مهمي در مسير توسعه دانش برداشته مي‌شود. نخبگان شايد فکر کنند علم به علوم کاربردي و تکنولوژيک محدود مي‌شود. درست است که علم کاربردي مهم است و کار اداره جامعه را راه مي‌اندازد، اما اين علم ريشه در زميني دارد که با علوم ديگري مانند تاريخ و فلسفه و ادبيات آبياري شده است. بنابراين حتي نخبگان علمي هم از خواندن مدام کتاب بي‌نياز نيستند، طوري که اگر خود را بي‌نياز از کتاب ببينند، نه‌تنها خود زيان ديده‌‌اند، بلکه جامعه را هم دچار آسيب مي‌کنند.

در اين ميان بايد گفت توجه به کتاب از همان دوران کودکي بسيار اهميت دارد. ما شايد بايد در مدارسمان ياد بگيريم که کتاب نخواندن مي‌تواند چه مشکلاتي برايمان درست کند و برعکس آن کتاب خواندن چه الطافي را شامل حالمان مي‌کند. در اين زمينه استناد مي‌کنم به سخنان رهبر فرزانه انقلاب. ايشان درباره کتاب و کتاب‌خواني بيانات زيادي دارند، از جمله اين نکاتي که در ادامه مي‌آيد: «برخي کتاب را اصلا جزو ضروريات زندگي نمي‌دانند. خب؛ چطور شما اگر در جايي نشسته باشيد و بغل دستتان اتاقي باشد و در آن‌جا رويدادي بگذرد يا خبر تازه‌اي باشد، طاقت نمي‌آوريد بنشينيد و برمي‌خيزيد ببينيد در آن اتاق چه مي‌گذرد! به‌هرحال اطراف ما را خبرهاي تازه، پر کرده است. آن‌قدر معلومات و آن‌قدر معارف در همه زمينه‌ها وجود دارد، پس چطور حاضر نيستيم سرک بکشيم و نگاهي بيندازيم و ببينيم چه خبر است؟! اگر بخواهيم بدانيم که در دنياي معارف چه مي‌گذرد، راهش اين است که کتاب بخوانيم.

هر کس کتاب بخواند، به بخشي از معارف موجود عالم دست خواهد يافت و از خبرهايي که در دنيا هست، از خبرهايي که بوده است و حتي از آن‌چه که در همه زمينه‌ها خواهد بود، مطلع خواهد شد. لذا، کتاب‌خواني را بايد جزو عادات خودمان قرار دهيم. به فرزندانمان هم از کودکي عادت بدهيم کتاب بخوانند. مثلا وقتي مي‌خواهند بخوابند، کتاب بخوانند. يا وقتي ايام فراغتي هست؛ روز جمعه‌اي هست که تفريح مي‌کنند، حتما بخشي از آن روز را به کتاب خواندن اختصاص دهند. در تابستان‌ها که نوجوانان و جوانان محصل تعطيل‌اند، حتما کتاب بخوانند. يعني کتاب‌هايي را معيّن کنند، بخوانند و تمام کنند. افرادي که کار روزانه دارند، مثلا کارمند اداري، کارگر، کاسب يا کشاورز هستند، وقتي به خانه مي‌آيند، بخشي از زمان را ولو نيم ساعت براي کتاب خواندن بگذارند...

کتاب‌خواني بايد يک سيره و سنّت رايج بين مردم ما بشود. کتاب بخوانند و به فرزندانشان هم ياد بدهند. خانم‌ها در خانه کتاب بخوانند و معلومات بيندوزند. البته در کنار اين مسائل، بايد به فکر باشيم و دغدغه نوع کتاب‌هايي که توليد مي‌شود نيز در ما باشد. بايد کتابِ خوب توليد شود. کتاب يک غذاست؛ يک غذاي روح است؛ يک نوشيدني روح است و چنان‌چه مقوّي باشد، روح را تقويت مي‌کند. ما که سفارش مي‌کنيم از اين نوشيدني بخوريد، نوع نوشيدني را معيّن نکرده‌ايم. بايد مواظب باشيم که مبادا نوشيدني مسموم، خطرناک، فاسد، گنديده و مضر، با رنگ‌آميزي‌هاي خيلي خوب، دست مردم داده شود؛ بدون اين‌که مردم بدانند. همان‌طور که اماکن و سازمان‌هاي ويژه، اگر ببينند غذايي فاسد به مردم فروخته مي‌شود، با توليدکننده مقابله مي‌کنند؛ اگر کتاب فاسدي هم به مردم داده مي‌شود، بايد با آن مقابله شود.»

منبع: «ماهنامه سرآمد»

 

تاریخ انتشار : 1394/11/07
کد : 72000
تعداد بازدید: 10

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601