دوشنبه 31 اردیبهشت 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

گزارشی از شرکت‌های دانش‌بنیان که صادرات را از خود دور نمی‌بینند

براي افزايش اشتغال و مبارزه با فقر و بي‌کاري دولت وظيفه سنگين حمايت از توليد داخلي را برعهده دارد و بايد از تمامي امکانات مادي و معنوي که در اختيار دارد، در جهت توسعه هر چه بيشتر توليد بهره گيرد.

براي افزايش اشتغال و مبارزه با فقر و بي‌کاري دولت وظيفه سنگين حمايت از توليد داخلي را برعهده دارد و بايد از تمامي امکانات مادي و معنوي که در اختيار دارد، در جهت توسعه هر چه بيشتر توليد بهره گيرد.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: براي توسعه توليد لازم است دولت روي دو موضوع کار کند. اول ايجاد شرايطي که براي توليد داخلي خريدار کافي وجود داشته باشد. به عبارت ديگر دولت بايد به‌گونه‌اي عمل کند که قدرت خريد مردم براي خريد کالاي داخلي تقويت شود و براي خريد کالاي خارجي رقيب تضعيف گردد. اقدام دوم دولت بايد باعث افزايش توان توليدکنندگان داخلي براي تامين نياز مردم با کيفيت و قيمت مناسب باشد که از طريق حذف همه قيود و موانعي که هم‌اکنون در راه توسعه توليد داخلي وجود دارد، امکان‌پذير است. شايد يکي از راه‌کارهاي مناسب اجرايي کردن سياست‌هاي تشويقي براي مصرف‌کنندگان باشد. در ادامه صحبت‌هاي سه مديرعامل از شرکت‌هاي دانش‌بنيان را مي‌خوانيد که از چالش‌ها و آرزوها و اميدهايشان گفته‌اند.

برپایی نمایشگاه اهمیت حیاتی دارد

شرکت دانش‌بنيان گل‌کوه بينالود اولين شرکت‌ دارويي است که گياهان را به صورت ترکيبي فرموله کرده است و براي همين با توجه به اين‌که از سال 85 فعاليت خود را شروع کرده، در سال 89 موفق به کسب مجوزهاي لازم براي فعاليت‌هاي خود شده است. هدف شرکت‌هاي دانش‌بنيان ارتقاي سطح علمي است و از زماني که گل‌کوه بينالود تاسيس شده، بيشترين تمرکز خود را روي گياهان دارويي گذاشته است. زهرا کاوه که طي همه اين سال‌ها در سمت مديرعامل به‌خوبي نقش ايفا کرده است، مي‌گويد: «ما بيشترين بررسي‌هايمان را روي گياهان دارويي که در بازار وجود داشتند، گذاشتيم و هدفمان از اين کار اين بود که مردم را به سمت مصرف گياهان دارويي ترغيب کنيم.» البته رسيدن به اين هدف به همين سادگي‌ها نبود و نياز به فکر و برنامه مدون داشت. براي همين اولين طرح اجرايي شد؛ طرح متناسب‌سازي گياهان دارويي با ذائقه مصرف‌کنندگان.

کاري که مستلزم اين بود که گياهان دارويي به صورت ترکيبي مورد استفاده قرار گيرند. يعني گياهان دارويي خوش‌عطر و خوش‌طعم متناسب با استانداردهاي جهاني ترکيب شوند. زماني که اين گياهان وارد بازار شدند، ديگر اسطوخودوس تلخ نبود و خوش‌طعم شده بود. استقبال مردم از ترکيبات جديد گل‌کوه بينالود را بر آن داشت تا وارد حوزه درمان شود و براي هريک از بيماري‌هاي شايعي که افراد زيادي را درگير خود کرده‌اند، گياهاني را ارائه دهند؛ گياهاني که در سطح جهاني از آن‌ها بهره‌هاي درماني مي‌برند. کاوه در مورد رسيدن به هدف اصلي شرکت مي‌گويد: «شعار ما پيش‌گيري بهتر از درمان است و براي همين در اين مسير گام‌به‌گام پيش رفته‌ايم. ابتدا شناسايي ذائقه مصرف‌کننده و سپس ارائه داروهاي ترکيبي با خاصيت درماني براي بيماري‌هاي مختلف بود.» يکي از نتايج مهم طرح‌هاي اجرايي اين شرکت معرفي انواع گياهان با توجه به خاصيت‌هايشان به مصرف‌کننده بوده است. از آن‌جايي که کمتر شرکتي در زمينه گياهان دارويي دانش‌بنيان مي‌شود، براي همين گل‌کوه بينالود از سال 85 تبليغات و معرفي محصولات به مشتري را دنبال کرده و هدفش سودآوري نبوده است. مديرعامل اين شرکت مي‌گويد: «در ابتداي امر محصولات ما مشتري‌اي نداشت.

عده‌اي چاي ‌سياه را ترجيح مي‌دادند و عطاري‌ها معتقد بودند اگر خودشان داروها را ميکس کنند، برايشان به‌صرفه‌تر است. اما ما از پا ننشستيم و با ارائه محصولات متنوع توانستيم جاي خود را در بازار باز کنيم.» يکي از ترفندهاي تبليغاتي شرکت گل‌کوه بينالود دادن اشانتيون براي شناساندن محصول بوده و در کنار آن چاپ بروشور و تبليغات چهره‌به‌چهره نيز کمک‌کننده بوده است. کاوه معتقد است که تبليغات از طريق صدا و سيما براي شرکت‌هاي دانش‌بنيان به‌صرفه نيست و اکثر اين شرکت‌ها نمي‌توانند از اين شيوه تبليغي بهره ببرند. کاوه هزينه‌هاي شرکت‌هاي دانش‌بنيان را بالا مي‌داند و مي‌گويد: «ما از محققان و مقاطع دکتراي دانشگاه براي آزمايشات و توليدمان استفاده مي‌کنيم. کدام شرکت چاي‌سازي از دانش محققان و دکتراهاي گياهان دارويي بهره مي‌برد؟ من نيروهايي دارم که هزينه بالايي را براي بودنشان در کنارم صرف مي‌کنم تا بتوانم از دانش روز در محصولاتم بهره ببرم.» گل‌کوه بينالود براي معرفي محصولاتش به مصرف‌کننده در قفسه‌هاي فروشگاه‌هاي شهروند، اتکا و... جايي براي خود دست‌وپا کرده است. البته بر اين مسئله هم واقف بوده که بسته‌بندي در دنياي جديد تجارت حرف‌هاي زيادي براي گفتن دارد و براي همين تلاش‌هايش در اين زمينه جواب‌گو بوده و هرساله در نمايشگاه بين‌المللي گياهان دارويي بسته‌بندي اين شرکت حرف اول را مي‌زند. کاوه از طرحي مي‌گويد که به‌عنوان طرح کادويي اجرايي شده است.

«ما سعي کرديم با بسته‌بندي‌هايمان مردم را تشويق به مصرف محصولاتمان کنيم. بسته‌هاي کادويي‌مان سبکش شيروشکلات بود که فرهنگ‌سازي خوبي را در پي داشت. چون براساس نظرسنجي‌اي که داشتيم، تعداد کثيري از مردم به‌ جاي شکلات براي عيادت‌ها و کادوها از بسته شيروشکلات استفاده مي‌کنند.» در ميان تمام تلاش‌هاي شرکت‌ها براي سرپا ماندن و مطرح شدن در بازار نمي‌توان نقش دولت را ناديده گرفت و به اعتقاد مديرعامل گل‌کوه بينالود برپايي نمايشگاه‌ها بسيار مفيد فايده است، چون شرکت‌ها بدون اين‌که مبلغي پرداخت کنند، دور هم جمع مي‌شوند و دانسته‌هايشان را به هم منتقل مي‌کنند. اما تسهيلات بانکي را مرهمي بر درد شرکت‌ها نمي‌داند، چون با توجه به بهره‌ها آن‌ها را به‌صرفه و اقتصادي نمي‌بيند. کاوه در ادامه صحبت‌هايش درباره حمايت‌هاي دولت گذري به نمايشگاه اخير گياهان دارويي مي‌زند که دکتر ظريف و خانم دکتر ابتکار نيز در آن حضور داشتند و از پيشنهاد استفاده از گياهان دارويي و دم‌نوش‌ها در ارگان‌هاي دولتي مي‌گويد؛ کاري که مي‌تواند هزاران هزار شغل ايجاد کند.

او ادامه مي‌دهد: «در حال حاضر شرايط اقتصادي به‌ گونه‌اي است که بايد مشکلات را تاب آورد تا ان‌شاءالله تورم و رکود موقعيت‌هاي ديگري را تجربه کنند و شرکت‌هاي دانش‌بنيان بتوانند از تسهيلات بانکي استفاده کنند. بهره 12درصدي واقعا اين جرئت را به ما نمي‌دهد که از تسهيلات استفاده کنيم.» در کنار توليدکننده و دولت، مصرف‌کننده نيز مهره‌اي اساسي در حمايت از توليد داخلي است. مصرف‌کننده نبايد قول ظاهر اجناس را بخورد. در زمينه گياهان دارويي مصرف‌کننده بايد بداند که گياه ‌دارويي رايحه ملايم و خوشي دارد، درحالي‌که برخي محصولات بازار عطرهاي تندي دارند. کاوه دليل کيفيت پايين محصولات داخل را در تلاش توليدکننده در سربه‌سر کردن هزينه‌ها مي‌داند، چون باعث مي‌شود توليدکننده دقتش در کيفيت کمتر شود.

او مي‌گويد: «مشکل برخي توليدکنندگان داخل اين است که انتطار دارند در هر کالا سود خود را ببرند. درواقع مي‌خواهند يک‌شبه ره صدساله را بروند. اين ايراد توليدکننده ماست. البته در شرايط فعلي فضا کمي تلطيف‌تر شده است و توليدکننده هواي مصرف‌کننده را دارد. به اعتقاد من تنها با کيفيت مي‌توان مشتري را براي هميشه براي خود نگه داشت. ما در دوره‌اي گياهان را از بازار تهيه مي‌کرديم، اما سرزدن‌هاي ناگهاني من باعث شد متوجه شوم برخي از گياهان در شرايط مناسبي نگه‌داري نمي‌شوند. براي همين با کشاورز مستقيم وارد کار شدم.

نعناع فلفلي که براي آلودگي هوا و جلوگيري از آسم بسيار خوب است، به‌طور آزمايشي توسط فردي کشت شد و تضمين دادم همه محصول را بخرم. حال بعد از گذشت چند سال مشتريان اين محصول بي‌شمار شده است.» مديرعامل شرکت گل‌کوه بينالود در دوره‌اي که نعناع‌ فلفلي در بازار هشت هزار تومان قيمت داشته، محصول ارگانيکي را که زير نظر خودش کشت مي‌شده، کيلويي 25هزار تومان مي‌خريده تا از کيفيت محصولي که به دست مصرف‌کننده مي‌رسيده، اطمينان داشته باشد و براي همين است که با هشت سال سابقه هر روز بر مشتر‌يان اين شرکت افزوده شده است. کاوه درباره صادرات و مشکلات آن در حوزه گياهان دارويي مي‌گويد: «ما در صادرات گياهان دارويي با مشکلات زيادي روبه‌رو هستيم، چون چين بازار را در دست دارد و بيشتر صادرکنندگان ما به صورت فله صادرات دارند که سود چنداني ندارد. اما ما نااميد نيستيم و صادرات را در برنامه‌هايمان داريم.»

رقابت باید تقویت شود

 در سال 88 نيز شرکت نانو واحد صنعت پرشيا وارد عرصه شرکت‌هاي دانش‌بنيان شده و با مديريت فرشيد سهيلي‌نجف‌آبادي توانسته است بعد از چندين سال فعاليت در استان‌هاي مختلف شعباتي داشته باشد؛ مازندران، اصفهان و شيراز. نانو بيوتکنولوژي زمينه فعاليت اين شرکت است در خانواده کشاورزي. اسانس سبززيستي يکي از محصولات اين شرکت است که باعث افزايش برداشت محصولات کشاورزي مي‌شود. يکي ديگر از محصولات نانو واحد صنعت پرشيا در راستاي کشاورزي پايدار است که شوري آب را از بين مي‌برد.

سهيلي دولت را در زمينه شرکت‌هاي دانش‌بنيان يک بسترساز مي‌داند و مي‌گويد: «به اعتقاد من دولت هرجا به‌طور مستقيم وارد شده، نه‌تنها بهبودي حاصل نشده است، بلکه گاهي مشکلاتي هم به وجود آمده. بهترين حالت اين است که دولت بسترسازي کند. به اعتقاد من هر شرکتي بايد فاز تجاري‌سازي را داشته باشد؛ محصول وارد بازار شود، تست صورت بگيرد و وارد رقابت شود.» البته بايد اذعان داشت که رقابت در کشور ما ضعيف است، ولي با‌اين‌حال شرکت‌ها براي قوي‌تر شدن و ماندن در بازار به همين حداقل رقابت موجود نيازمند هستند و بايد وارد آن شوند.

مديرعامل نانو واحد صنعت پرشيا مي‌گويد: «حمايت دولت مي‌تواند اين باشد که پروژه‌هاي بزرگي را راه‌اندازي کند و درصدي از کار را به شرکت‌هاي داخلي بسپارد. به‌عنوان مثال ما شرکت‌هايي در زمينه محصولات ساختمان‌سازي داريم. دولت مي‌تواند دو پروژه بزرگ ساختماني را کليد بزند و خواهان اين باشد که 20درصد محصولاتش دانش‌بنيان باشند. در اين حالت اين شرکت‌ها هستند که به رقابت مي‌پردازند. در اين حالت، ديگر دولت درگير جزئيات نمي‌شود. يا در زمينه کشاورزي يا هر حوزه ديگري دولت طرح‌هايي را راه‌اندازي کند و تنها ترجيحي براي استفاده از محصولات دانش‌بنيان بگذارد.» بدنه اقتصادي کشور وابسته به دولت است. 80 درصد اقتصاد يا دولتي يا خصولتي است.

دولت بايد به اين باور برسد که درصدي از آن را در جامعه رها کند. نانو واحد صنعت پرشيا در استان‌هاي مختلف کمپين تبليغاتي راه مي‌اندازد و سمينارهايي را ترتيب مي‌دهد و از اين طريق توانسته محصولات خود را به مشتريان معرفي کند. البته بيلبوردهاي تبليغاتي نيز در اين مسير به اين هدف شرکت کمک کرده است. نکته جالب اين است که هنوز شيوه سنتي تبليغ چهره‌به‌چهره متداول است و هنوز در ميان شرکت‌هاي دانش‌بنيان نيز رواج دارد و نانو واحد صنعت پرشيا نيز از آن بهره لازم را برده است. سهيلي معتقد است توليدکننده براي يافتن بازار خود بايد صبوري کند، چون چاره‌اي جز اين ندارد و در اين‌باره مي‌گويد: «در کنار صبوري، ارتقاي کيفيت محصول نبايد فراموش شود. توليدکننده بايد با قيمت پايين وارد بازار شود، مصرف‌کننده محصول را تست کند و به مرور و سال به سال و پله‌پله بالا بيايد تا بتواند رضايت صددرصدي مصرف‌کننده را جلب کند.

به‌عنوان مثال صبوري در برندهاي داخلي لوازم خانگي جواب داده است و در حال حاضر اين توانايي را يافته‌اند که در بازار رقابت کنند.» هر توليدکننده‌اي بايد دو استراتژي داشته باشد. اول اين‌که شما به چه شبکه‌اي از بازار حمله مي‌کنيد. به‌عنوان مثال شما در حوزه پوشاک هستيد، آيا شما به هاکوپيان حمله مي‌کنيد، يا به يک برند پايين‌تر؟ يک شرکت کوچک يا نوپا بايد زيرمجموعه يک شرکت بزرگ شود، يا پله پله جلو برود، چون در ابتداي کار تضمين برند شما در بازار وجود ندارد. بيشتر مجموعه‌هاي دانش‌بنيان در حال کپي محصولات خارجي هستند، يعني محصول وجود دارد و آن‌ها نمونه داخلي آن را توليد مي‌کنند. تقريبا مي‌توان گفت تنها 10درصد اين شرکت‌ها ايده‌هاي نو و بکر را مي‌خواهند تجاري کنند که تا انتهاي مسير راه طولاني‌اي در پيش است. نانو واحد صنعت پرشيا شرکت دانش‌بنياني است که توانسته پا به بازار صادرات بگذارد و در کره‌ جنوبي بازاري براي خود دست‌وپا کند.

سهيلي در زمينه نقش مصرف‌کننده در توليد داخل مي‌گويد: «در اين زمينه دولت مي‌تواند کمک کند. مصرف‌کننده است که ماليات ارزش‌ افزوده را پرداخت مي‌کند. دولت بايد اين حمايت را داشته باشد که اعلام کند اگر مصرف‌کننده‌اي توليد داخل را مصرف مي‌کند، ارزش‌ افزوده کمتري بپردازد. در اين حالت است که مصرف‌کننده به مرور بازتاب‌هاي مصرف کالاي داخلي را در جامعه مي‌بيند. درواقع اين فرهنگ‌سازي زمان‌بر است و 20 سال طول مي‌کشد تا مصرف‌کننده‌اي به وجود بيايد که افتخار کند محصول کره‌اي استفاده مي‌کند.» سياست تشويقي يکي از الزامات حمايت از مصرف‌کننده است. تنها ديکته کردن اين‌که مصرف کالاي داخلي خوب است، کفايت نمي‌کند.

سهيلي از بروکراسي حاکم گله‌مند است و مي‌گويد: «در ابتداي امر گرفتن مجوز صادرات شرکت پروسه‌اي 9ماهه را طي کرد؛ زماني که در تجارت خارجي اهميت بالايي دارد و فرصت‌هاي زيادي را مي‌سوزاند. نبود تعامل بين ارگان‌ها و نهادهاي درگير در امر صادرات مشکل ديگري است که هم‌چنان پابرجاست.» راه‌کاري که در اين ميان مشهود است، اين است که هم‌گام با اهدافمان پيش برويم و در مسير پيش‌ رو قوانينمان را تسهيل کنيم. يکي از ايرادهايي که در اين زمينه وجود دارد، اين است که نمايشگاه‌هايي بر پا مي‌شود و محصولاتي عرضه و اين باور را به وجود مي‌آورند که محصول داخلي بايد به نصف قيمت در بازار عرضه شود، و براي همين است که وقتي شرکتي مي‌خواهد وسعت بيابد، توان عرضه کالا با باور به وجودآمده را ندارد.

گرفتن مجوز عبور از هفتخوان است

شرکت دانش‌زاي سلامت عمر کوتاهي در ميان شرکت‌هاي دانش‌بنيان دارد که با شعار آب سالم تغذيه سالم وارد عرصه شده و از همان ابتداي تولد وب‌سايتي را راه‌اندازي کرده و در کنار آن نشريه فناوري‌هاي نوين است که با همکاري وزارت بهداشت فعاليت خود را شروع کرده است. تبليغات اين شرکت از طريق همين نشريه صورت مي‌گيرد، چون شامل حال سوبسيد وزارت‌خانه مذکور است. دانش‌زاي ‌سلامت، سلامت‌محور و زيست‌محيط است. اين شرکت در حال فعاليت روي محصول قرص‌ جوشان تصفيه‌کننده آب کار مي‌کند. اين شرکت طبق تفاهم‌نامه‌اي که با دانشگاه‌ها منعقد کرده است، از آزمايشگاه‌هايي بهره مي‌برد و در کنار تيم خود دانش‌آموخته‌هاي مقاطع اين دانشگاه‌ها را نيز دارد و از دانش آن‌ها در راستاي اهدافش استفاده مي‌کند. حتي براي اين دانش‌آموختگان تسهيلاتي در نظر گرفته شده است تا با خيال آسوده به تحقيق و پژوهش‌ بپردازند.

اين شرکت با دانشگاه آزاد اسلامي در زمينه تحقيقات، پژوهشي و آموزشي، دانشگاه صنعتي نيشابور و مرکز تحقيقات کشاورزي استان سمنان تفاهم‌نامه همکاري دارد و طبق همين تفاهم‌نامه‌ها طرح‌هاي مشترک تعريف مي‌شود. سيدمحمد ميررضايي، مديرعامل اين شرکت، مي‌گويد: «از آن‌جايي که شرکت ارتباط صددرصدي با وزارت بهداشت دارد و سلامت‌محور است، مي‌توانيم بگوييم که ما از طرف دولت مورد حمايت هستيم. ما طرحي را داريم که ان‌شاءالله وزارت دفاع يکي از اسپانسرهاي آن است؛ محصولي که مورد نياز همه است و در هر شرايطي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. قرصي که مي‌توان آن را به آب ‌غيرشرب اضافه کرد تا آب مورد استفاده قرار بگيرد.» اين شرکت به ايده‌ها بها مي‌دهد و ايده‌پروري يکي از برنامه‌هاي اين شرکت است و عقيده دارد که از ايده‌ها بايد حمايت شود تا حرکت مثبتي ايجاد کنند.

طي دو سال فعاليت دانش‌زاي سلامت سه ايده به مرحله ثبت اختراع رسيده‌اند که دو ايده مرحله آزمايشگاهي را نيز پشت ‌سر گذاشته‌اند و تا پايان سال به تجاري‌سازي مي‌رسند. البته دانش‌زاي سلامت بعد از تجاري‌سازي، به فکر صادرات محصولات خود است و طي برنامه‌ شرکت در سال 96 صادرات خواهد داشت. اين شرکت در ميان تمام فعاليت‌هايش آموزش را فراموش نکرده است و براي شناساندن محصول و اهداف شرکت کلاس‌هاي آموزشي را براي جامعه هدف-سازمان مديريت بحران، نيروهاي مسلح، وزارت ورزش- خود برپا مي‌کند و در کنار آن‌ها نتايج آزمايش‌ها را به زبان ساده به مخاطبان ارائه مي‌کند تا مصرف‌کننده اعتماد لازم را به محصول مورد نظر پيدا کند. ميررضايي درباره بزرگ‌ترين چالش دانش‌زاي سلامت مي‌گويد: «يکي از چالش‌هاي شرکت صندوق نوآوري و شکوفايي است. متاسفانه بين شعار و عمل اين صندوق تفاوت وجود دارد.

در اقتصاد دانش‌بنيان گفته مي‌شود که تا سيصدميليون ‌تومان تسهيلات پرداخت مي‌شود، ولي متاسفانه بعد از گذشت مدت طولاني از ايجاد شرکت ما مي‌گذارد و هنوز تسهيلات مورد نظر را دريافت نکرده‌ايم. درواقع بخش عمده هزينه‌ها را خود سهام‌داران پرداخت مي‌کنند. مشکل بعدي گرفتن مجوز از سازمان دارو و غذاست؛ مشکلي که درحقيقت براي شرکت‌ها به مثابه گذران هفت‌خوان رستم است.» ‌„

منبع: ماهنامه سرآمد

تاریخ انتشار : 1395/08/09
کد : 71447
تعداد بازدید: 10

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601