جمعه 23 آذر 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

درست یا غلط‌های دریافت ما از «توسعه»

ايران موقعيت مهمي در دنيا دارد و خداوند ما را به نعمات بي‌شماري متنعم ساخته است. اما در عين حال ما هم مثل هرجاي ديگر ضعف‌ها و مشکلات و نواقصي داريم که قبل از حل و رفع و فصلشان بايد که بشناسيمشان.

ايران موقعيت مهمي در دنيا دارد و خداوند ما را به نعمات بي‌شماري متنعم ساخته است. اما در عين حال ما هم مثل هرجاي ديگر ضعف‌ها و مشکلات و نواقصي داريم که قبل از حل و رفع و فصلشان بايد که بشناسيمشان.

پایگاه اطلاع رسانی بنیاد ملی نخبگان: بخشي از اشکالات مديريتيِ ما به تلقيِ ما از کلمات رايج برمي‌گردد؛ بخصوص در ترجمه، غالباً، به بي‌راهه مي‌رويم و به جاي کعبه، سر از ترکستان درمي آوريم. اين تلقي‌ها سوءتفاهم برانگيز هم هستند و معمولاً باعث خطاي استراتژيک مي‌شوند. نمونه بارزش «توسعه» است که در برابر دولوپمنت (development) گذاشته شده و ما را و بسياري از مديران ما را به صرافت وسعت بخشيدن و گسترده‌تر کردن انداخته. توسعه با وسعت هم‌ريشه است و معني‌ فراخي و گسترده‌ شدن مي‌دهد. اگر مي‌بينيد که بيشتر سازمان‌ها و نهادها و مراکز، توسعه خود را با بزرگ شدن و گسترده شدن همراه مي‌کنند، دليلش همين است که درک و دريافتشان از توسعه محدود به معني لغوي آن است. مثلا دانشگاه، توسعه خود را در بيشتر شدن تعداد دانشکده و افزايش دانشجو و وسعت گرفتن مايملک خود مي‌بيند و تلويزيون، توسعه خود را با بيشتر شدن شبکه‌ها و افزايش ساعت پخش و حجيم شدن توليداتش همراه مي‌کند و شهر هم براي توسعه پيداکردن از شش جهت کش مي‌آيد و بزرگ مي‌شود. اما عالمان توسعه مي‌دانند که اين بزرگ شدن‌ها «توسعه» نيستند و هنوز خيلي کار دارند که توسعه يافته ناميده شوند. البته رشد کمي را نبايد دست کم گرفت.

ممکن است در بعضي جاها اين افزايش و گسترش از فاکتورهاي توسعه به حساب بيايند اما واقعيت اين است که در بسياري از موارد، صرف توسعه کمي ما را از توسعه کيفي باز مي‌دارد. معناي لغوي دولوپمنت، ظهور است و آن را در موقع ظاهر شدن تصوير روي کاغذ عکاسي بکار مي‌برند. شايد اگر پدران ما «ظهور» را به جاي توسعه انتخاب کرده بودند، سوءتفاهم‌هاي منجر به گستردگي و فراخي کمتر مي‌شد. اما به توصيه يکي از استادان بزرگوار توسعه بد نيست قدري هم در معناي ظهور دقت کنيم و ببينيم از آن چه مي‌فهميم. شايد اين فهم به تلقي صحيح‌تر ما از دولوپمنت کمک کند.

ظهور يعني مرئي شدن تصاويري که قبلا روي کاغذ عکاسي ثبت شده‌اند. در تاريکخانه، به کمک داروهاي ظهور و ثبوت، تصاويري ظاهر مي‌شوند که اگر چه در عکس وجود دارند اما آنها را نمي‌بينيم. در معناي توسعه هم همين معنا نهفته است. کاغذ را اگر بدل از اقليم بگيريم، آن وقت توسعه، به ظهور رسيدن قابليت‌ها و استعدادهاي منحصر به فرد آن اقليم معني مي‌دهد. اين که مي‌گويند توسعه وارداتي منجر به گرفتاري مي‌شود و اينکه مي‌گويند هر کشوري الگوي توسعه‌اي منحصر به فرد دارد به همين معني است که ‌تصاوير يک کاغذ را در کاغذ ديگر نمي‌توان ظاهر کرد. شايد اگر روي اين معاني بيشتر دقت مي‌کرديم هيچ وقت به صرافت اين نمي‌افتاديم که از روي دست ژاپن، کره، چين، ترکيه و برزيل توسعه پيدا کنيم. ايران ترکيه نيست، ژاپن هم نيست و هيچ جاي ديگر هم نيست و نمي‌تواند نقشه راه توسعه‌اش را با آنجاها تطبيق دهد. مقايسه بد نيست. هر از چندگاه خوب است که خودمان را با دنيا مقايسه کنيم اما ما سرزمين منحصر به فردي داريم که اقتضائات خاص خودش را دارد و نبايد الزاما همان راهي را برود که ديگر کشورها رفته‌اند يا ناگزير به رفتنش هستند. ما بايد کاغذ اقليم خودمان را با همه مشخصات خوب و بدش با داروي علم و دانايي و پيشرفت به ظهور برسانيم و ايم مهم بيش از آنکه محتاج الگو باشد نيازمند مطالعه بر روي ايران و شناخت دقيق اين اقليم شگفت‌انگيز است.

سخت نيست که ما در تعريف از خودمان به تعارف بيفتيم و همه صفات خوب و طلايي را براي خودمان بربشمريم. مثلا ايراني‌ها را با هوش‌ترين بناميم، آنها را به صفت بهترين‌ها متصف کنيم، اين سرزمين را اهورايي بناميم و آينده‌اش شبيه به فانتزي‌هاي دست نيافتني ترسيم کنيم. البته نبايد غافل شويم که ايران موقعيت مهمي در دنيا دارد و خداوند ما را به نعمات بي‌شماري متنعم ساخته است. اما در عين حال ما هم مثل هرجاي ديگر ضعف‌ها و مشکلات و نواقصي داريم که قبل از حل و رفع و فصلشان بايد که بشناسيمشان. اگر در مورد اشخاص دستور به خودشناسي داده‌اند و فرموده‌اند من عرف نفسه، فقد عرف ربه، در مورد کشور نيز لازم و ضروري است که نسبت به جغرافيا و فرهنگمان معرفت پيدا کنيم و همه خصوصيات سرزمينمان را بشناسيم و هيچ چيزي را به تعارف برگزار نکنيم. اگر سال‌هاي قبل نسبت به مشکل کم‌آبي اين سرزمين وقوف داشتيم شايد در راه توسعه کشور بر خودکفايي کشاورزي و توسعه کمي سدها پافشاري نمي‌کرديم. مصاحبه وزير اسبق کشاورزي در مورد بحران آب اولين حرفي که به ما مي‌زند اين است که در دو دهه قبل کسي بر خصوصيات اين سرزمين وقوف نداشته و واقعيت‌هايش را نمي‌شناخته و اقتضائاتش را در اسناد توسعه دخيل نمي‌کرده. ما کشوري ايمن از زلزله نيستيم، ما مشکل آب داريم و کوير نير رو به گسترش است. خير از طبيعت مشکلات کوچک و بزرگ فرهنگي هم داريم که بايد در نقشه توسعه کشور لحاظ کنيم. اول قدم اما معرفت‌النفس و وقوف بر اقعيت‌هاي اقليم اهورايي‌مان است. 

منبع: ماهنامه «سرآمد»

 

تاریخ انتشار : 1393/10/16
کد : 71443
تعداد بازدید: 98

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601