یکشنبه 1 مهر 1397

بنیاد ملی نخبگان

بنیاد نخبگان استانها

بنیاد نخبگان استانها

پیوندها

علم ثروت‌آفرين مي‌شود؟

«علم ثروت‌آفرين مي‌شود، علم و ثروت به هم نزديک‌تر مي‌شوند، مشکلات تحقيقات و توليدات علمي دانشگاهيان برطرف مي‌شود، وقتش است تا فکري به حال توسعه اقتصاد دانش‌بنيان هم کرد.» اين‌ها جملاتي بود که در همان ابتداي زمزمه بحث بورس ايده در ايران مطرح شد؛ بحثي که خيلي پيش‌تر در دنيا بدان پرداخته شده بود و بازخورد و کارايي مثبتي را هم با خود به همراه داشت.

پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان: «علم ثروتآفرين ميشود، علم و ثروت به هم نزديکتر ميشوند، مشکلات تحقيقات و توليدات علمي دانشگاهيان برطرف ميشود، وقتش است تا فکري به حال توسعه اقتصاد دانشبنيان هم کرد.» اينها جملاتي بود که در همان ابتداي زمزمه بحث بورس ايده در ايران مطرح شد؛ بحثي که خيلي پيشتر در دنيا بدان پرداخته شده بود و بازخورد و کارايي مثبتي را هم با خود به همراه داشت.

صحبت از جايي است که ايدهها، اختراعات، انديشهها و افکار براي فروش ارائه شده و خريداراني که به ايده ارائهشده نياز دارند، آن را در يک فضاي رقابتي به بهترين قيمت ممکن ميخرند. البته فروش ايدهها مکانيسمهايي هم دارد. گامنخست آن ثبت ايده است و مرحله نهايي تبديل اين ايده به گواهي ثبت اختراع است و گواهي ثبت اختراع يک نوع اوراق بهادار و همان چيزي است که در فرابورس دادوستد ميشود.

اين اوراق با قيمت مشخصي روي تابلوي بورس نمايش داده ميشود و صاحبان بنگاههاي صنعتي، شرکتهاي تجاري و هر کس که به اين ايده نياز داشته باشد، ايده شما را در يک فضاي رقابتي ميخرند تا آن را تجاريسازي کنند.

کمي که به عقب برگرديم، ميبينيم طرح تشكيل بورس ايده در سال 2012 ميلادي طبق بند «د» ماده 17 قانون برنامه پنجم توسعه، پايهگذاري و بنا شد. در اين بازار طرحها، اختراعات و اكتشافات به منزله اوراق بهاداري مبتني بر دارايي فكر تلقي شده و در قالب يك ابزار مالي، در فرابورس عرضه ميشود. بررسي سوابق موضوع نشان ميدهد که در همه کشورهاي جهان همه ساله از سوي کارآفرينان، نخبگان علمي و کارآزمودگان تجربي صدها اختراع، نوآوري و اکتشاف صورت ميگيرد که از قوه به فعل درآوردن آنها نيازمند تامين مالي و سرمايهگذاري است. درواقع کشورهاي با اقتصاد دانشمحور، رشد و توسعه صنعتي خود را مديون همين بخش هستند، بهطوريکه اين موضوع يکي از شاخصهاي اصلي اقتصادي جهان است. اما اگر از موضوع راهاندازي بورس ايده که يکي از جالبترين طرحهاي چند دهه اخير براي ايجاد ساختار اقتصاد دانشبنيان است بگذريم، به نظر ميرسد بورس ايده در آينده با چالشهايي هم مواجه باشد.

مسئولان ميگويند که تنها سه ريسک در اين بازار وجود دارد. نخستين ريسک، حقوقي است که با تقسيم کار بين مسئولان ذيصلاح و استعلامهاي هر ايده، پوشانده ميشود. ريسک فني ماجرا هم توسط پارک علمي و فناوري پرديس و امکان تجاريسازي اختراعات و تاييدات فني برطرف شده است و درنهايت در مورد ريسک مالي هم که هر نوع معاملهاي ريسک مالي در بر دارد که اين ريسک به وسيله گزارشها، مدارک و مستندات طرح کسبوکار شناسايي شده و تا حدي مرتفع ميشود.

نکته ديگر اينکه خوب است نگاهي به بحث حقوق مالکان فکري در دنيا انداخته شود؛ حقوق مالکان فکري(IP) که شامل حقوق قانوني ناشي از فعاليتهاي فکري و ذهني در زمينههاي صنعتي، عملي، ادبي و هنري است. اين حقوق خود به دو بخش مالکيت صنعتي و حق انحصاري اثر تقسيم ميشود. براساس تعاريف رايج مالکيت صنعتي شامل اختراع ثبتشده (patent)، اختراعات کوچک (utilitymodel)، طرحهاي صنعتي (intellectualDesigns)، نشانههاي جغرافيايي (Geophysicalindication) علايم تجاري خدمات (Trade& senile) و اسرار تجاري (Trad & senates e) است که حق انحصاري اثر (Copyright) نيز به حقوق پديدآورندگان اثر ادبي و هنري تعلق دارد. حال آنکه از لحاظ جهاني ايران هنوز قوانين بينالمللي حقوق مالکيت فکري را در دنيا رعايت نميکند.

اخيرا سازمان تجارت جهاني براي اينکه ايران را بهعنوان عضو دائم خود بپذيرد، 700پرسش اساسي را ارسال کرده است که بخش مهمي از اين سوالها مربوط به رعايت نکردن حقوق مالکيت فکري در ايران است. واقعيت اين است که ايران تاکنون کنوانسيون برن براي حمايت از آثار ادبي و هنري را امضا نکرده است و عضو هيچيک از کنوانسيونهاي بينالمللي مربوط به حق تکثير نيست.

موضوع ديگر رعايت قوانين بينالمللي، علامتهاي تجاري و قانون اختراعات است که هنوز کسي نميداند سازوکار رعايت کردن آنها در ايران چگونه است.

به نظر ميرسد که در نخستين گام بايد نهاد حافظ «توسعه داراييهاي فکري» مشخص شود که با توجه به رسالت اتاقهاي بازرگاني در دنيا، اين نهاد زيرمجموعه اين اتاقها قرار دارد. بهطور مثال مرکز جهاني داراييهاي فکري در آمريکا در اتاق بازرگاني آن مستقر است. عليايحال اينکه مشخص نيست آيا ثبت ايدهها و اختراعات در ابعاد ملي و داخلي کفايت ميکند و آيا ايدههاي مشابهي که در بورس ايده فروخته ميشود، توسط کشورهاي ديگر براساس معاهدات بينالمللي به ثبت نرسيده است؟ براي داشتن يک بورس پويا و زنده بايد به همه پرسشها پاسخ بدهيم و موانع اين راه را بشناسيم. 

منبع: ماهنامه سرآمد

تاریخ انتشار : 1393/06/22
کد : 71400
تعداد بازدید: 85

    تمامی حقوق متعلق به این سایت برای بنیاد ملی نخبگان محفوظ می باشد
آدرس: خیابان آزادی- بین خیابان نواب و رودکی- جنب کوچه طاهرنیا- پلاک 209 تلفن: 63478000 - 09601